به گزارش خبرنگار اجتماعي فارس، هر بار كه واژه ازدواج موقت بر اساس شرايط خاص مطرح مي‌شود جامعه واكنش‌هاي مختلفي نشان مي‌دهد، بعضي‌ها اين مسئله را مثبت مي‌دانند اما برخي ديگر با منفي تلقي كردن اين مسئله مخالف ترويج آن هستند؛ واقعيت اين است كه ازدواج موقت وجود دارد و نمي‌توانيم آن را كتمان كنيم.
شايد هر كدام از ما وقتي مي‌شنويم زني به ازدواج موقت مردي درآمده است، با در هم كشيدن ابرو و گزيدن لب‌هايمان، او را سرزنش و ملامت ‌كنيم. انگار هيچ كس حاضر نيست حتي براي چند ثانيه خود را در موقعيت زني تنها قرار دهد.
از سوي ديگر همگي بر اين امر واقفيم و مي‌دانيم "‌ازدواج موقت " امري شرعي، قانوني و مقدس است. حتي در حقوق كشورمان نيز اين مسئله امري شناخته شده و در ماده 1075 و 1077 قانون مدني تبيين شده است اما به راستي چرا باز هم پس از مطرح شدن اين واژه علي‌رغم قانوني و شرعي بودن در جامعه با واكنش‌هاي مختلف مواجه مي‌شود؟

*رغبت برخي افراد سودجو به ازدواج موقت

محمد روشن عضو هيئت علمي پژوهشكده خانواده دانشگاه شهيد بهشتي درباره اين كه نگرش جامعه نسبت به جامعه موقت منفي است، مي‌گويد: رغبت افرادي كه معمولاً مقيد و معتقد به اخلاق نيستند زمينه اين نگرش را فراهم مي‌كند.
اين استاد دانشگاه معتقد است ازدواج موقت را مي‌توان با اهداف مختلفي به عنوان راهكار تلقي كرد.
روشني با بيان يك مثال درباره مردي كه به دليل نداشتن فرزند مجبور شد زني را به عقد موقت خود در‌آورد، مي‌گويد: يكي از راهكارها ازدواج فردي است كه بچه‌دار نمي‌شود و مي‌تواند از طريق ازدواج موقت همسر ديگري را انتخاب كند و بچه‌دار شود.
روشني در پاسخ به اين پرسش مبني بر اين‌كه چرا ازدواج موقت باعث نگراني و به خطر افتادن مصالح اجتماع مي‌شود؟ مي‌گويد: اگر اين تصور وجود دارد كه ازدواج موقت با مصلحت‌هاي اجتماع و نظام منطبق نيست مي‌توان از راه قانونگذاري بنابر مصالح موجود نسبت به محدود كردن ازدواج موقت اقدام كنيم؛‌ بدون شك با اين روش ازدواج موقت باعث اضمحلال خانواده نمي‌شود.
‌چندي پيش زماني كه سردار اسماعيل احمدي‌مقدم، فرمانده نيروي انتظامي نيز در رابطه با موضوع جلوگيري از تجاوز به عنف اعلام كرد زماني كه بستر ازدواج موقت فراهم نيست صحبت از ازدواج موقت قبح دارد اما از سويي روابط نامشروع جنسي قبح ندارد. بايد اين نوع روابط ضابطه‌مند شود و در چارچوب شرع صورت پذيرد؛ مجدداً نگاه‌ها به سمت و سوي اين مقوله سوق گرفت.
م.ر دختر 28 ساله‌اي است كه مجرد است و درباره ازدواج موقت اين‌گونه مي‌گويد: ازدواج موقت معلوم نيست براي دختر پسرهاي جوان مطرح مي‌شود يا افراد متأهل؟‌ اگر براي دختر پسرها مطرح شود كه به نظر مي‌رسد هيچ خانواده‌اي اين اجازه را نمي‌‌دهند.
اين دختر 28 ساله مي‌افزايد: دخترهاي جوان كه هنوز ازدواج نكرده‌اند هرگز حاضر نيستند تن به اين كار بدهند چرا كه ممكن است تبعات قانوني و حقوقي داشته باشد ضمن اين كه از نظر عرف نيز در جامعه ما اين امر براي زنان مطلقه و بيوه ناپسند‌ است چه ‌رسد به دختر و پسرهاي جوان.

* عقد موقت بهتر از عادي شدن روابط نامشروع در جامعه است

جوادآريان منش نماينده مجلس شوراي اسلامي در رابطه با مطرح شدن ازدواج موقت در جامعه مي‌گويد: ازدواج دختران منوط به رضايت پدر ‌و اگر قرار است ازدواجي بين دختر و پسر صورت گيرد بهتر است كه عقد دائم باشد.
وي با اشاره به نيازهاي عاطفي و جنسي جوانان مي‌گويد: روابط نامشروع بين دختر و پسر نبايد در جامعه اسلامي ما به عنوان امري عادي تلقي شود همچنان كه نمونه‌هايي از آن در جامعه وجود دارد و به وضوح ديده مي‌شود.
اين نماينده مجلس شوراي اسلامي مي‌افزايد: دختر و پسرهايي كه به راحتي با يكديگر ارتباط برقرار مي‌كنند و به تفريح و خوشگذراني مي‌روند به دليل اين كه عقدي جاري نشده است به عنوان روابط نامشروع تلقي مي‌شود.
اين نماينده مجلس با اشاره به اين وضعيت ادامه مي‌دهد: در اين صورت ترويج ازدواج موقت به جاي گسترش روابط نامشروع در ميان جوانان بهتر است اما متأسفانه فضاي جامعه نسبت به ازدواج موقت مثبت نيست و واكنش نشان مي‌دهد.

* واقعيت تلخ روابط نامشروع

آرين‌منش در ادامه مي‌افزايد: وجود واقعيت تلخي به عنوان روابط نامشروع ميان دختر و پسرها و عدم فراهم بودن شرايط ازدواج دائم به دليل نبودن فرصت هاي شغلي و سطح مالي پايين مسئولان را به اين فكر وامي‌دارد كه براي جلوگيري از گسترش اين واقعيت تلخ به دنبال راهكاري باشند؛ راهكاري كه جامعه را به سمت ‌پاكي و حفظ اخلاقيات سوق دهد.

* طولاني شدن دوران عقد، براي جلوگيري از ازدواج موقت

اين نماينده مجلس به عنوان راه حل به طولاني شدن دوران عقد اشاره كرد و گفت: بهترين راه اين است كه دوران عقد و نامزدي بين دختر و پسر طولاني شود تا در طول مدتي كه دانشجو هستند يا شرايط مالي مناسبي ندارند بتوانند با طولاني شدن دوران عقد به وضعيت مناسبي دست يابند.
آرين‌منش طولاني شدن دوران عقد را براي دختر و پسرهاي جوان بهتر از عقد موقت دانست و اظهار داشت: به جاي صيغه و عقد موقت، عقد دائم بدون شك بهتر است اما در اين مدت بايد خانواده‌ها از فرزندانشان حمايت كنند، از سوي ديگر دختر و پسرهاي جوان در طي دوران عقد مراقب باشند فرزنددار نشوند تا پس از پايان درس و توانايي اقتصادي تشكيل زندگي بدهند؛ اين بهترين راه حل است.

* آيا زناني كه از همسرانشان جدا شده‌اند، نبايد ازدواج كنند؟

وي در پاسخ به اين پرسش مبني بر اين‌كه ازدواج موقت درباره زنان مطلقه و مردان همسردار آيا پسنديده است يا خير؟ مي‌گويد: ازدواج موقت براي زنان مجرد و مرداني كه ازدواج كرده‌اند زواياي مختلفي دارد و از زمان‌هاي گذشته وجود داشته است. زناني كه به دلايلي از همسرانشان جدا شده‌اند يا همراهانشان فوت كرده‌اند آيا بايد تا آخر عمر تنها بمانند؟ ضمن اين ‌كه شايد براي اين زن‌ها شرايط ازدواج دائم پيش نيايد.

* ازدواج خانم مطلقه يا بيوه با مرد متأهل امري زشت و قبيح نيست

اين نماينده مجلس شوراي اسلامي مي‌افزايد: اگر خانمي مطلقه يا بيوه كه به دلايلي شرايط ازدواج دائم برايش فراهم نيست با مردي كه قبلاً ازدواج كرده اما او نيز به دلايلي نياز به ازدواج مجدد دارد، تشكيل زندگي پاك و سالم را بدهند، نبايد اين امر در جامعه زشت و قبيح شمرده شود؛ ضمن اين‌كه رضايت همسر اول نيز مهم است.
وي با تأكيد بر اين‌كه در شرايطي كه ضرورت احساس مي‌شود نبايد "ازدواج موقت " امري نامشروع و زشت تلقي شود، مي‌گويد: واقعيت تلخ اين است كه گسترش روابط ميان دختر و پسرهاي جوان و مجرد حتي در اماكن عمومي به وضوح ديده مي‌شود.

*قانون تسهيل ازدواج جوانان به جاي دنبال كردن ازدواج موقت

آرين‌منش با اشاره به قانون تسهيل ازدواج جوانان گفت: بهتر است به جاي دنبال كردن ازدواج موقت براي دختر و پسرهاي جوان به دنبال تصويب قانون تسهيل ازدواج جوانان باشيم. با اين كار به پائين آمدن سن ازدواج و ترويج ازدواج آسان و ساده كمك مي‌‌كنيم.

* بر سر قانون تسهيل ازدواج جوانان چه آمد؟

مجيد اميدي مدير كل فرهنگي سازمان ملي جوانان؛ درباره علت به تأخير افتادن قانون تسهيل ازدواج جوانان مي‌گويد: آئين‌نامه اجرايي اين قانون بايد توسط اين سازمان نوشته شود، هر بند اين قانون آئين‌نامه اجرايي دارد و دستگاه‌هاي مربوطه بايد جلساتي را برگزار كنند و مكلف به اجراي آن شوند.
وي ادامه مي‌دهد: در زمينه سربازان متأهل ستاد نيروهاي مسلح و فرماندهي كل قوا اظهار نظر كنند در زمينه دانشجويان متأهل نيز نياز به مشاركت وزارت علوم و دانشگاه‌هاست.
اميدي تأكيد مي‌كند: بند اول اين قانون درباره صندوق ذخيره ازدواج جوانان است كه اساسنامه آن آماده شده و كارهاي نهايي آن تقريباً تا چند مدت ديگر تمام مي‌شود و به هيئت دولت ارسال مي‌شود.
وي با اشاره به اين‌كه اين قانون در ابتدا در قالب طرح در مجلس به تصويب رسيده است پس از آن براي اجرا به هيئت دولت ارسال مي‌شود.
به گفته اميدي در 24 آبان سال جاري تهيه و تدوين آئين‌نامه‌‌هاي اجرايي اين قانون به سازمان ملي جوانان محول شده است.
وي مي‌گويد: اين آئين‌نامه‌ها منوط به تصويب بند اول اين قانون درباره اساسنامه صندوق ذخيره ازدواج جوانان است. از سوي ديگر مجلس شوراي اسلامي تعيين كرده است اساسنامه اين صندوق مجدداً در مجلس شوراي اسلامي به تصويب برسد و منابع آن مشخص شود.
مدير كل فرهنگي سازمان ملي جوانان بيان مي‌كند: در واقع پس از بررسي اساسنامه در هيئت دولت و تصويب در آن جا مجدداً براي تصويب به مجلس شوراي اسلامي ارسال خواهد شد؛ بنابر اين انتظار داريم اين در پروسه كوتاه مدت و قابل قبولي اين اقدامات انجام شود.
اميدي در پاسخ به اين پرسش مبني بر اين‌ كه چرا پس از گذشت بيش از 4 سال است از تصويب اين قانون هنوز اجرايي نشده است؟ مي‌گويد: زماني كه قانوني تصويب مي‌شود بايد زمينه اجراي آن نيز فراهم شود و تمام ظرفيت‌ها لحاظ شود.
اميدي در پاسخ به پرسش ديگري مبني بر اين‌كه آيا اين مسئله مبني بر اين كه گسترش ازدواج موقت باعث افزايش آمار ازدواج در كشور شده است صحت دارد يا خير؟ مي‌گويد: ازدواج موقت نياز به بررسي دقيق دارد. ازدواج موقت از جهاتي منفي است و باعث مي‌شود امنيت خانواده از بين برود و دچار چالش شود اما گاهي اوقات تحت فشارهاي اجتماعي و در شرايط اورژانسي مي‌توان به عنوان علاج درد يا راه فرار محسوب شود.
وي ادامه مي‌دهد: البته در شرايط اورژانسي بعضي از جايگاه‌ها سكوت كرده‌اند. از اين جايگاه‌ها انتظار داريم كه وارد عمل شوند. مراكز فرهنگي و اجتماعي حوزه‌هاي علميه قم مي‌‌توانند با صدور بيانيه و فتوا در شرايط بحراني وارد عمل شوند.

* از ازدواج نصفه و نيمه خود راضي هستم

س.گ زن 30 ساله‌اي كه متاركه كرده است و حدود يك سال است كه به عقد موقت مردي 45 ساله درآمده است، مي‌گويد: به دليل اين‌كه تنهايي بسيار ناراحتم مي‌كرد دوست داشتم ازدواج كنم اما كم‌تر كسي حاضر مي‌شود با زن مطلقه ازدواج كند.
"حتي براي اجاره آپارتمان نيز مشكل داشتم " اين جمله را زن 30 ساله مي‌گويد و ادامه مي‌دهد: زماني كه براي اجاره يك آپارتمان به آژانس‌هاي املاك مراجعه مي‌كردم يا از دادن آپارتمان خودداري مي‌كردند يا اين‌كه با رفتارهاي زشت و ناپسنديده مواجه مي‌شدم.
در حالي كه سعي مي‌كند رضايتمندي خود را از اين نوع زندگي نشان دهد و غم سرد چشمانش را پنهان كند، مي‌گويد: با اين‌كه ازدواجم ازدواجي نصفه و نيمه است اما راضي هستم، چون سايه بالاي سر دارم و ديگر كسي به خودش اجازه نمي‌دهد كه از من سوءاستفاده كند.
از او مي‌پرسم آيا از ابتدا مي‌دانستي كه همسر شما يك بار ازدواج كرده و زندگي مشترك دارد؟ س.گ با اشاره به يك سال تجربه از زندگي مشترك نصفه و نيمه‌اش، در پاسخ مي‌گويد: "با علم به اين موضوع قبول كردم و همسر دوم شدم. "

*همسرم از بي توجهي‌هاي زن اولش به من پناه آورد

مجدداً پرسيدم آيا نپرسيدي چرا مي‌خواهد بار ديگر ازدواج كند؟ در پاسخم مي‌گويد: به گفته همسرم علي رغم اين‌كه ازدواج كرده بود اما احساس تنهايي مي‌كرد. او مردي با مسئوليت و خانواده دوست است اما ظاهراً خودخواهي و بي‌توجهي‌هاي همسرش باعث شد تا به من پناه بياورد.
مهريه‌ات چه مقدار است؟ اين را مي‌پرسم و زن جوان مي‌گويد: 14 سكه بهار آزادي. يك سفر عمره مفرده. ضمناً حتي براي اين‌كه ازدواجمان زير سئوال نرود و از نظر قانوني مشكلي پيش نيايد به يكي از دفترخانه‌هاي ازدواج و طلاق مراجعه كرده و اقدام به ثبت ازدواجمان كرديم.

*ثبت ازدواج موقت در شناسنامه نياز به تغيير قانون دارد

سيدمحمدجواد ابطحي، يكي از نمايندگان مجلس كه به تازگي درباره ازدواج موقت اعلام كرده بود بهتر است براي اين‌كه هيچ‌گونه سوء‌استفاده‌اي از طرف مرداني كه متأهل هستند پيش نيايد، سازمان ثبت احوال با همكاري مجلس شوراي اسلامي برگه‌اي براي ثبت ازدواج موقت در داخل شناسنامه اضافه كند كه همه چيز در اين‌باره قانونمند شود. پس از اعلام اين پيشنهاد سعيد عبودي معاون حقوقي و سجلي سازمان ثبت‌احوال نيز ضمن اظهار بي‌اطلاعي نسبت به اين موضوع مي‌گويد: من تاكنون چيزي در اين‌باره نشنيده‌ام ولي اگر قرار باشد به شناسنامه چيزي اضافه شود بايد قانون، اصلاح شود.
وي اظهار داشت: در حال حاضر در شناسنامه‌ها محل درج ازدواج و طلاق وجود دارد.
اين روزها كه افزايش آمار طلاق يا كاهش آمار ازدواج براي هر جامعه‌اي موجبات نگراني را فراهم مي‌كند، جامعه ما نيز از اين قاعده مستثني نيست‌ اما يافتن راهكار صحيح و معرفي آن در جامعه ما كه مطابق با آموزها‌ي ديني و اعتقادي باشد، كاري بس دشوار است. از سوي ديگر با معرفي طرح‌ها و پيشنهادهاي ناپخته ممكن است آسيب‌هاي جدي به جامعه رسانده شود.
بنابراين ضروري است پيش از مطرح شدن هر پيشنهادي توسط هر يك از مسئولان و دستگاه‌هاي ذي‌ربط، جلسات كارشناسي دقيقي برگزار شود‌ ‌و به دور از هر گونه موضع‌گيري زواياي مختلف مورد بازنگري قرار گيرد.
از آن جا‌ كه ازدواج موقت امري شرعي و قانوني است بايد به دنبال اين باشيم تا از اين به عنواني راهكاري براي حفظ بنيان خانواده،‌ جلوگيري از اشاعه فساد و بي بندوباري به ويژه درباره مردان و زناني كه امكان ازدواج دائم برايشان وجود ندارد بهره برد؛ بي‌ترديد نمي‌توان گروه زناني كه به هر دليلي در جامعه تنها و بي‌سرپرست زندگي مي‌كنند را كتمان كرد. اما از سويي با مطرح شدن ازدواج موقت در جامعه اين سئوال در ذهن‌ها تداعي مي‌شود "آيا زناني كه به ازدواج موقت مردي در‌آيند، قانون تضميني را براي حفظ آبرو و حقوقشان ايجاد كرده است؟
از آن‌جا‌ كه به گفته مدير كل ثبت احوال استان تهران تنها يك درصد از ازدواج‌هاي موفق به ثبت مي‌رسد، آيا مرداني كه به طور مخفي اقدام به ازدواج موقت مي‌كنند، با اختصاص يك برگ از شناسنامه حاضر هستند زير بار اين مسئوليت بروند؟ در اين صورت تكليف رضايت همسر اول در ازدواج موقت چه مي‌شود؟
اميدواريم با توجه به اين‌كه ازدواج موقت شرعي و قانوني است، روزي فرا برسد و دست مردان فرصت‌طلب و سودجو درباره اين طرح كوتاه شود و ديگر به بهانه كمك به زنان بيوه و مطلقه يا ترحم به آن‌ها از اين طرح سوءاستفاده نكنند، ضمن اين‌كه با اعمال چارچوب‌هاي قانوني كامل و دقيق زمينه‌اي براي ضايع شدن حقوق زنان فراهم نشود.